Oznakowanie denka tłoka

Różne oznakowania denka tłoka i ich znaczenia



Patrząc na tłok, łatwo zauważyć oznakowania na denku tłoka. Poza specyfikacjami dotyczącymi wymiarów i luzu, na większości tłoków podawane są też informacje o ich położeniu w silniku. Oznakowanie położenia tłoków w silniku odpowiada specyfikacjom podanym przez klientów produkcyjnych – producentów silników.

Duża liczba klientów oznacza też zróżnicowane wymagania i specyfikacje odnośnie oznakowań tłoków. Dla niewtajemniczonych, ta mnogość oznakowań może sprawiać wrażenie egipskich hieroglifów.

Dlatego też, zamieszczamy tu ogólny zarys najczęściej stosowanych oznakowań i ich znaczeń:

Dlaczego należy zwracać uwagę na położenie montażowe tłoków?
Tłoki o asymetrycznym kształcie denka lub tłoki o różnych rozmiarach zagłębień w główce tłoka mogą być montowane jedynie w danym położeniu. Odnosi się to również do tłoków o komorach spalania umieszczonych poza środkiem symetrii denka tłoka.

Istnieją też tłoki sprawiające wrażenie całkowicie symetrycznych i posiadających płaskie denko tłoka. Aczkolwiek, nawet dla takich tłoków może zaistnieć konieczność przestrzegania odpowiedniego położenia montażowego. Przyczyną tego jest tzw. „niewspółosiowe usytuowanie sworznia”. Oznacza to, iż sworzeń tłoka umieszczony jest nieco poza środkiem tłoka. Nie zawsze można zauważyć to gołym okiem, jako że przesunięcie może być mniejsze niż milimetr, w zależności od danej konstrukcji.

Dlaczego w większości tłoków stosuje się niewspółosiowe usytuowanie sworznia?
Na skutek obrotów wału korbowego, korbowody znajdują się zazwyczaj pod kątem. To z kolei powoduje nacisk tłoka w kierunku jednej ze stron otworu cylindra podczas jego ruchu do góry. W górnym martwym punkcie tłoka, korbowód znajduje się dokładnie w pozycji pionowej, a następnie zaczyna tworzyć kąt w przeciwnym do poprzedniego kierunku. Podobnie tłok ulega wychyleniu w kierunku przeciwnej strony otworu cylindra. Celem złagodzenia uderzeń tłoka o przeciwną stronę i zminimalizowania hałasu, otwór sworznia jest nieco przesunięty w jedną stronę. W wyniku tego, podczas zmiany kierunku wychylenia, tłok przechyla się nieco dookoła osi sworznia, nie uderzając w ten sposób otworu cylindra całą swoją długością lecz jedynie najpierw dolnym krańcem płaszcza, a następnie wprowadzany jest w płynny, ślizgowy ruch względem drugiej strony. Powoduje to nie tylko obniżenie hałasu ale również znaczne zmniejszenie naprężeń mechanicznych poszczególnych elementów.

Otwór sworznia jest zazwyczaj przesunięty w kierunku strony ciśnieniowej tłoka. Aczkolwiek, dochodzi do wyjątków od tej zasady: przesunięć w niektórych tłokach dokonuje się w przeciwnym kierunku. Efekt jednak pozostaje taki sam.

Artykuł opracowany na podsawie materiałów MAHLE